የዚህ ሳምንት ታላላቅ ክስተቶች፡ አዲሱ የአሜሪካ ቪዛ ጽ/ቤት፣ የዶላር እና የገንዘብ እጥረት፣ እንዲሁም አዲሱ የፋርማሲ መመሪያ

መስከረም 4 ቀን 2019 ዓ.ም. | አዲስ አበባ

በኢትዮጵያ የህዝብ አገልግሎቶች እና ህጋዊ አሰራሮች ላይ እየተከናወኑ ያሉትን ነገሮች ወደሚያቀርበው ሳምንታዊ መረጃችን እንኳን በደህና መጡ። ባለፉት ሰባት ቀናት ውስጥ በኪስዎ፣ በቤተሰብዎ የጉዞ እቅድ እና በአካባቢዎ በሚገኝ ሆስፒታል ላይ ቀጥተኛ ተጽዕኖ የሚያሳድሩ ትልልቅ ለውጦችን አስተውለናል። የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በውጭ ምንዛሪ ጨረታው ላይ ታሪካዊ የተባለ ክስተት ሲያስተናግድ፣ የዩናይትድ ስቴትስ መንግስት አዲስ የኢሚግሬሽን ጽሕፈት ቤቱን እዚሁ አዲስ አበባ ውስጥ በይፋ ከፍቷል፤ እንዲሁም መንግስት መድኃኒቶች ለህዝብ በሚቀርቡበት መንገድ ላይ ጥብቅ የሆኑ አዳዲስ ህጎችን አውጥቷል። የአካባቢው የንግድ ተቋም ባለቤት፣ ከዳያስፖራ ቤተሰቦቹ ጋር ለመገናኘት ተስፋ የሚያደርግ ሰው፣ ወይም በህዝብ ጤና ተቋማት የሚጠቀም ተራ ዜጋ ከሆኑ፤ ለእነዚህ አዳዲስ ለውጦች ከፍተኛ ትኩረት መስጠት እና እቅዶችዎን ወዲያውኑ ማስተካከል ያስፈልግዎታል። ወደ ዋና ዋናዎቹ ክስተቶች እና ለእናንተ ምን ትርጉም እንዳላቸው በጥልቀት እንመልከት።

የዚህ ሳምንት የህዝብ አገልግሎት መረጃዎች

ያለፈው ሳምንት በአገር ውስጥ ምጣኔ ሀብት እና በአለም አቀፍ ጉዞ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ የሚያሳድሩ ሁለት ዋና ዋና የህዝብ አገልግሎት ለውጦችን አምጥቷል። የመጀመሪያው ትልቅ ክስተት የተፈጠረው ረቡዕ፣ ጳጉሜን 4 ቀን 2018 ዓ.ም. በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ መደበኛ የውጭ ምንዛሪ ጨረታ ላይ ነው [2]። ለወራት ያህል፣ የንግድ ባንኮች ዶላር አግኝተው ለአስመጪ ደንበኞቻቸው ለማቅረብ ከፍተኛ ጥረት ሲያደርጉ ቆይተዋል። ማዕከላዊ ባንኩ 125 ሚሊዮን ዶላር ለንግድ ባንኮች ያቀረበ ቢሆንም፣ ባንኮቹ የጠየቁት 120 ሚሊዮን ዶላር ብቻ በመሆኑ አስገራሚ በሆነ ሁኔታ 5 ሚሊዮን ዶላር ሳይሸጥ ቀርቷል [1]። የፋይናንስ ባለሙያዎች እና የገበያ ተንታኞች እንደሚያመለክቱት ይህ የሆነው አገራችን በድንገት በቂ የውጭ ምንዛሪ ስላገኘች አይደለም። ይልቁንም፣ የአገር ውስጥ ባንኮች ዶላሩን ለመግዛት የሚያስችል የኢትዮጵያ ብር እጥረት ስለገጠማቸው ነው። ይህ ከፍተኛ የገንዘብ እጥረት (liquidity crunch) ማለት ዶላር በገበያ ላይ ቢኖርም የንግድ ባንኮች ዶላሩን ለመግዛት የሚያስችል የብር አቅም አላገኙም፤ በዚህም የተነሳ በርካታ የአገር ውስጥ አስመጪዎች ዕቃዎችን ወደ አገር ውስጥ ለማስገባት የሚፈልጉትን የውጭ ምንዛሪ ሳያገኙ ቀርተዋል [1]።

ሁለተኛው ትልቅ የህዝብ አገልግሎት መረጃ ደግሞ በተመሳሳይ ረቡዕ፣ ጳጉሜን 4 ቀን 2018 ዓ.ም. የዩናይትድ ስቴትስ ዜግነት እና ኢሚግሬሽን አገልግሎት (USCIS) አዲስ ዓለም አቀፍ ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤቱን አዲስ አበባ ውስጥ በይፋ መክፈቱን ተከትሎ የተገኘ ነው [3]። ቀደም ሲል አብዛኛው የአሜሪካ ቪዛ እና የኢሚግሬሽን ሰነዶች ሙሉ በሙሉ በአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ይስተናገዱ ወይም በአሜሪካ ውስጥ ከፍተኛ ምርመራ ይደረግባቸው የነበረ ሲሆን፣ ይህ ደግሞ በኢትዮጵያውያን ቤተሰቦች ላይ ከፍተኛ መዘግየትን ያስከትል ነበር [4]። ይህ አዲስ ጽሕፈት ቤት የፌደራል የኢሚግሬሽን ባለስልጣናትን በቀጥታ ወደ ኢትዮጵያ በማምጣት የማጭበርበር ወንጀሎችን ለማጣራት፣ እንደ የልደት እና የጋብቻ ምስክር ወረቀቶች ያሉ የአገር ውስጥ ሰነዶችን ለማረጋገጥ፣ እንዲሁም ለቤተሰብ ግንኙነት ማረጋገጫ የሚውሉ የዲኤንኤ (DNA) ናሙናዎችን በቅርበት ለመሰብሰብ ያስችላቸዋል። ጽሕፈት ቤቱ ያለ ቀጠሮ አገልግሎት የማይሰጥ ቢሆንም፣ በአገር ውስጥ መከፈቱ ግን የአሜሪካ መንግስት ከኢትዮጵያ ለሚነሱ የቪዛ ማመልከቻዎች እጅግ የጠበቀ እና ቅርብ የሆነ ክትትል እያደረገ መሆኑን ያሳያል [3]።

የሕግ ማዕዘን (አዳዲስ ሕጎች እና መመሪያዎች)

በሳምንቱ መጨረሻ የህክምና ቁሳቁሶች ለህዝብ የሚደርሱበትን መንገድ የሚቀይር አዲስ እና ወሳኝ መመሪያ ወጥቷል። አርብ፣ መስከረም 1 እና ቅዳሜ፣ መስከረም 2 ቀን 2019 ዓ.ም. የኢትዮጵያ መድኃኒት አቅራቢ አገልግሎት "የቅድሚያ ውል የሚገባበት የመድኃኒት አቅርቦት አፈጻጸም መመሪያ ቁጥር 1120-2018"ን በይፋ አውጥቷል [5]። የመመሪያው ስም አያወዛግባችሁ፤ በቀላል አገላለጽ ይህ መመሪያ ለህክምናው ዘርፍ ጥብቅ የሆነ የ"ቅድሚያ ትዕዛዝ" (pre-order) ህግን የሚያወጣ ነው።

ለረጅም ጊዜ ሆስፒታሎች እና ፋርማሲዎች ከመጠን በላይ መድኃኒቶችን በማዘዝ በመጋዘን ውስጥ ጊዜያቸው እንዲያልፍ ያደርጉ ነበር፤ ወይም በጣም ጥቂት መድኃኒቶችን በማዘዝ በታካሚዎች ላይ አደገኛ የሆነ እጥረት ይፈጥሩ ነበር። ይህ አዲስ መመሪያ የመንግስት ጤና ተቋማት፣ የግል ፋርማሲዎች እና አቅራቢዎች ወደፊት ለሚፈልጉት ትክክለኛ የመድኃኒት መጠን አስገዳጅ የሆነ የቅድሚያ ስምምነቶችን እንዲፈራረሙ ያስገድዳል። ባጭሩ፣ አንድ ክሊኒክ ወይም ፋርማሲ ትክክለኛውን መስመር ተጠቅሞ አስቀድሞ ለሚፈልገው መጠን ህጋዊ ግዴታ ካልገባ፣ ከአቅርቦት ሰንሰለቱ ሙሉ በሙሉ የመቋረጥ አደጋ ይገጥመዋል። ህጉ በተለይ ጊዜያቸው ያለፈባቸው መድኃኒቶች የሚባክኑበትን መንገድ ለማስቆም እና ታካሚዎች በሚፈልጉበት ጊዜ አስፈላጊ እና ህይወት አድን መድኃኒቶች በመደርደሪያ ላይ በበቂ ሁኔታ መኖራቸውን ለማረጋገጥ የተነደፈ ነው።

ይህ ለእናንተ ምን ትርጉም አለው? (የተጽዕኖ ትንታኔ)

ለአብዛኛው የአገር ውስጥ ማህበረሰብ፣ ይህ አዲሱ የፋርማሲ መመሪያ ትልቅ እፎይታን የሚሰጥ ነው። ጤና ጣቢያዎች አሁን አቅርቦታቸውን አስቀድመው በትክክል እንዲያቅዱ እና እንዲያስጠብቁ በህግ ስለሚገደዱ፣ መሰረታዊ መድኃኒቶችን ፍለጋ ወደ ተለያዩ ፋርማሲዎች የሚደረገውን አድካሚ ጉዞ ይቀንሰዋል። በሌላ በኩል ግን በምጣኔ ሀብት ረገድ፣ የብር እጥረት ነጋዴዎች ያሉትን ዶላሮች ተጠቅመው ርካሽ የሆኑ የዕለት ተዕለት ሸቀጦችን ወደ አገር ውስጥ እንዳያስገቡ እያገዳቸው ስለሆነ፣ ማህበረሰቡ ከውጭ የሚገቡ ዕቃዎች ዋጋ አሁንም እጅግ ከፍተኛ ሆኖ እንደሚቀጥል መጠበቅ አለበት።

ንግዶች እና ተቋማት፣ በተለይም አስመጪዎች እና የንግድ ባንኮች፣ በዚህ ሳምንት ከፍተኛ ጫና ውስጥ ገብተዋል። የንግድ ባንኮች በአሁኑ ወቅት የጥሬ ገንዘብ እጥረት ስላለባቸው፣ የአገር ውስጥ የንግድ ተቋማት ለዶላር ጨረታ የሚጠቀሙበትን የብር ብድር በቀላሉ ማግኘት አይችሉም። ከዚህም በተጨማሪ የህክምና ተቋማት፣ ክሊኒኮች እና የግል ፋርማሲዎች አዲሱን የቅድሚያ ትዕዛዝ ስምምነቶች ለማክበር የእቃ ክምችት እና የግዥ ስርዓታቸውን ወዲያውኑ ማስተካከል አለባቸው፤ ይህን ካላደረጉ ህጋዊ ቅጣት እና ከባድ የአቅርቦት መስተጓጎል ይገጥማቸዋል።

ለዳያስፖራው፣ አዲስ አበባ ውስጥ የተከፈተው አዲሱ የኢሚግሬሽን ጽሕፈት ቤት ሁለት ገፅታ አለው። በአንድ በኩል፣ የፌደራል ኢሚግሬሽን ጽሕፈት ቤት በአገር ውስጥ መኖሩ የትዳር አጋርን እና ልጆችን ወደ አሜሪካ ለማምጣት የሚደረገውን የዲኤንኤ (DNA) ምርመራ እና የሰነድ ማረጋገጥ ሂደቶችን በከፍተኛ ሁኔታ ሊያፋጥን ይችላል። በሌላ በኩል ግን፣ ያልተረጋገጡ ወይም ህጋዊ ያልሆኑ የአገር ውስጥ ሰነዶችን አቅርቦ የማለፍ ጊዜ ሙሉ በሙሉ አብቅቷል ማለት ነው። የማጭበርበር መከላከያ ክፍሉ አሁን በአካል በአገር ውስጥ የሚገኝ በመሆኑ ለቤተሰብ ጥያቄዎች እና ለሎተሪ ቪዛዎች የሚቀርቡትን እያንዳንዱን ሰነድ በጥብቅ ይመረምራል።

መወሰድ ያለባቸው እርምጃዎች፡ እንዴት መዘጋጀት እና ማስተካከል ይቻላል

ዶላር ለማግኘት እየተቸገሩ ያሉ አስመጪ ከሆኑ፣ ለውጭ ምንዛሪ ጨረታዎ ሙሉ በሙሉ በባንክ ብድር ላይ ጥገኛ መሆንን ወዲያውኑ ማቆም አለብዎት። በባንክ የውስጥ ብድር ላይ ሳይመሰረቱ ባንክዎ በሚቀጥለው የማዕከላዊ ባንክ ጨረታ ላይ ዶላርዎን በልበ ሙሉነት እንዲያገኝልዎ፣ ያልተሰበሰቡ እዳዎችን በመሰብሰብ፣ የሽያጭ ሂደቶችን በማፋጠን፣ ወይም ስራ ላይ ያልዋሉ ንብረቶችን ወደ ገንዘብ በመቀየር የራስዎን የብር አቅም አስቀድመው ማዘጋጀት ያስፈልግዎታል።

በዳያስፖራ የሚኖሩ ወይም የአሜሪካ ቪዛ ወይም የቤተሰብ ግሪን ካርድ ለማግኘት የሚያመለክቱ የአገር ውስጥ ዜጋ ከሆኑ፣ ሰነዶችዎን ያለአንዳች ስህተት ማዘጋጀት አለብዎት። በቀጥታ በአካባቢዎ ወደሚገኙ የወሳኝ ኩነቶች ምዝገባ ጽሕፈት ቤቶች በመሄድ የልደት፣ የጋብቻ፣ እና የፍቺ ምስክር ወረቀቶችዎ ኦሪጅናል፣ ትክክለኛ ቀን ያላቸው እና ሙሉ በሙሉ የተረጋገጡ መሆናቸውን ያረጋግጡ። አዲሱ ጽሕፈት ቤት በማጭበርበር ላይ ከፍተኛ ትኩረት ስለሚያደርግ፣ ትንሽ የፊደል ግድፈት ያለበትን ወይም ህጋዊ ያልሆነ ማህተም ያለበትን ሰነድ ማቅረብ አሁን የአገር ውስጥ ምርመራን ሊያስነሳ እና የኢሚግሬሽን ጉዳይዎን ሊያበላሽ ይችላል።

ለጤና አጠባበቅ አገልግሎት ሰጪዎች፣ የክሊኒክ ባለቤቶች እና የፋርማሲ አስተዳዳሪዎች፤ አሁኑኑ ከእቃ ክምችት (inventory) ቡድኖቻችሁ ጋር መቀመጥ አለባችሁ። ለመጪዎቹ ወራት የምትፈልጉትን ትክክለኛ የመድኃኒት መጠን በማስላት፣ አዲሱ መመሪያ በሚያዘው መሰረት በኢትዮጵያ መድኃኒት አቅራቢ አገልግሎት ፖርታል በኩል ህጋዊ ግዴታ መግባት አለባችሁ። በእነዚህ አዳዲስ ህጎች መሰረት አስቀድሞ አለማዘዝ የክሊኒካችሁን መደርደሪያዎች ሙሉ በሙሉ ባዶ ሊያስቀራቸው ይችላል።

በዋናነት ተጽዕኖ የሚያርፍበት ማን ላይ ነው?

በዚህ ሳምንት ትልቁን ተጽዕኖ የሚያስተናግዱት በአገር ውስጥ ገንዘብ እጥረት ምክንያት እንቅስቃሴያቸው ሙሉ በሙሉ የተገደበው አጠቃላይ ሸቀጦችን አስመጪዎች እና መድኃኒት የሚገዙበትን መንገድ ሙሉ በሙሉ በአዲስ መልክ ማዋቀር ያለባቸው የኢትዮጵያ ጤና ተቋማት ናቸው። በተጨማሪም የዳይቨርሲቲ ቪዛ (DV) አሸናፊዎች እና በአሜሪካ ከሚገኙ ዘመዶቻቸው ጋር ለመገናኘት ማመልከቻ የሚያስገቡ ዜጎች በአዲሱ የኢሚግሬሽን ጽሕፈት ቤት ቀጥተኛ እና ፈጣን ክትትል ስር ወድቀዋል።

የጀርባ ታሪክ እና ቀጣይ የሚጠበቁ ነገሮች

የዶላር ጨረታውን ሁኔታ በሚገባ ለመረዳት፣ ኢትዮጵያ በሐምሌ 2016 ዓ.ም. የጀመረችውን ሰፊ የውጭ ምንዛሪ ማሻሻያ ወደ ኋላ መለስ ብሎ ማየት ያስፈልጋል። መንግስት በገበያ ወደሚመራ ስርዓት የተሸጋገረ ሲሆን፣ ይህ ማለት የዶላር ዋጋ በመንግስት ቋሚ ተመን ሳይሆን በጨረታ የሚወሰን ሆኗል ማለት ነው። መጀመሪያ ላይ ቋሚ የሆነ የዶላር እጥረት ሊያጋጥም እንደሚችል የጠበቅን ቢሆንም፣ አሁን ያለው ችግር ግን የብር እጥረት ነው፤ ምክንያቱም ማዕከላዊ ባንኩ የዋጋ ግሽበትን ለመዋጋት ሲል የአገር ውስጥ ገንዘብን ከገበያ ላይ በከፍተኛ ሁኔታ እየሰበሰበ ይገኛል። ማዕከላዊ ባንኩ በመጪዎቹ ወራትም የዋጋ ግሽበትን ከመዋጋት እና ዶላር ከማቅረብ መካከል ያለውን ይህንን ጥንቃቄ የተሞላበት ሚዛን ጠብቆ እንደሚቀጥል ይጠበቃል።

ወደ ኢሚግሬሽን ጉዳይ ስንመጣ፣ የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ለዓመታት የቪዛ አገልግሎቶቹን በዓለም አቀፍ ደረጃ ሲያጠናክር ቆይቷል። አዲስ አበባ ውስጥ የማጭበርበር መከላከያ እና ማረጋገጫ ጽሕፈት ቤትን መክፈት፣ ኢትዮጵያ ለአሜሪካ ኢሚግሬሽን ከፍተኛ እንቅስቃሴ ያለባት እና ቅድሚያ የሚሰጣት ቀጠና መሆኗን ያሳያል [4]። ወደፊት፣ እጅግ የጠበቀ ቃለ መጠይቅ፣ ፈጣን የዲኤንኤ (DNA) ሂደት፣ እና ለሐሰተኛ ሰነዶች ፈጽሞ ትዕግስት የሌለው አሰራር እንደሚኖር ይጠብቁ። በሌላ በኩል፣ የፋርማሲው ዘርፍ የአገር ውስጥ ሆስፒታሎች ከጥብቁ የቅድሚያ ትዕዛዝ ስርዓት ጋር እስኪላመዱ ድረስ አስቸጋሪ የሽግግር ጊዜ ሊያጋጥመው ይችላል፤ ነገር ግን ይህ በመጨረሻ በመላ አገሪቱ ጤናማ፣ ርካሽ እና አስተማማኝ የሆነ የመድኃኒት አቅርቦት ሰንሰለትን ያመጣል ተብሎ ይታሰባል።

---

ምንጮች፡ 

[1] መስከረም 3 ቀን 2019 ዓ.ም. - ኢትዮጵያ፡ በምንዛሪ ጨረታው ላይ 5 ሚሊዮን ዶላር ሳይሸጥ ቀርቷል - ሪፖርት በ Benin Web TV - https://beninwebtv.com/ 

[2] መስከረም 4 ቀን 2019 ዓ.ም. - የሰኞ የቁርስ ሰዓት ወሬዎች፡ በቂ ዶላር | StockMarket.et - https://stockmarket.et/ 

[3] መስከረም 2 ቀን 2019 ዓ.ም. - አሜሪካ ዓለም አቀፍ የኢሚግሬሽን ጽሕፈት ቤቷን አዲስ አበባ ውስጥ ከፈተች - ቦርከና - https://borkena.com/ 

[4] ጳጉሜን 5 ቀን 2018 ዓ.ም. - USCIS ወደ አዲሱ የኢትዮጵያ ጽሕፈት ቤት ተስፋፋ - ኢንተርናሽናል ሊጋል ኤንድ ቢዝነስ ሰርቪስስ ግሩፕ - https://www.ilbsg.com/ 

[5] መስከረም 2 ቀን 2019 ዓ.ም. - ዳውንሎድ ሴንተር - የEPSS ፖርታል - https://epss.gov.et/download-center/